Tarczyca: rak tarczycy - diagnostyka i leczenie

Rak tarczycy należy do 10 najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych u kobiet w Polsce.

Podstawą diagnostyki jest badanie ultrasonograficzne (USG) tarczycy oraz biopsja cienkoigłowa pod kontrolą USG (BAC). Wskazaniem do wykonania BAC jest obecność guzka o średnicy >1cm lub >5mm przy obecności dodatkowych czynników ryzyka złośliwości )zmiany lite hipoechogeniczne, mikrozwapnienia, asymetryczne, o nieregularnych graniach lub ze wzmożonym, chaotycznym przepływem krwi). W przypadku większej ilości guzków BAC należy wykonać w przypadku każdego podejrzanego ultrasonograficznie guzka oraz każdego >4cm. W przypadku podejrzenia obecności patologicznych węzłów chłonnych należy również wykonać ich biopsję. Wyniku BAC pozwala zakwalifikować zmiany do 1 z 6 klas o wzrastającym ryzyku obecności nowotworu złośliwego.

Ocena stopnia zaawansowania raka tarczycy?
Podstawowymi badania wykonywanymi w celu określenia stopnia zaawansowania są USG tarczycy oraz węzłów chłonnych szyjnych, BAC, stężenie kalcytoniny w surowicy krwi ora RTG klatki piersiowej. W przypadku podejrzenia dużego zaawansowania nowotworu wykonuje się tomografię szyi i górnej części klatki piersiowej (bez kontrastu jeżeli scyntygrafia lub leczenie jodem I131 będzie wykonywane w najbliższych 3 tygodniach).
Dodatkowo, wykonuje się, podobnie jak przed każdą operacją tarczycy, badanie stężenia TSH i wapnia w surowicy krwi oraz badanie laryngologiczne.

Na czym polega leczenie raka tarczycy?
Podstawą leczenie jest zabieg chirurgiczny, który powinien być wykonany w ośrodku specjalizującym się w tego typu operacjach i wykonuje co najmniej 50 takich operacji rocznie. Zabieg operacyjny polega na wycięciu tarczycy w całości oraz węzłów chłonnych przedziały środkowego szyi (węzły chłonne przedkrtaniowe, przedtchzwicze, okołotchawicze i okołotarczycowe). Pozostałe węzły chłonne wycinane są w przypadku potwierdzenia ich zajęcia w BAC, powiększenia węzłów chłonnych widocznego w USG lub wyczuwalnych w badaniu.

W przypadku wycięcia jednego płata wraz cieśnią, w którym niespodziewanie, pooperacyjnie stwierdzono raka tarczycy, należy wykonać drugą operację, wycinając pozostały płat. Jedynie w przypadku pojedynczego ogniska raka brodawkowatego i pęcherzykowego o średnicy <1cm oraz gdy nie ma przerzutów do węzłów chłonnych i przerzutów do narządów odległych.

W jaki sposób ocenia się poprawność wykonanego zabiegu operacyjnego?
W celu oceny radykalności zabiegu operacyjnego ocenia się łącznie wynik pooperacyjnego badania histo-patologicznego, USG, scyntygrafii oraz stężenia tyreoglobiny we krwi.

Jakie są powikłania po leczeniu operacyjnym?
Najczęściej obserwuje się przemijający spadek poziomu wapnia (związany z niedokrwieniem/wycięciem przytarczycy) oraz przemijające/trwałe porażenie nerwu krtaniowego wstecznego oraz nerwu krtaniowego górnego. Jak w przypadku każdej operacji może wystąpić krwawienie, które wymaga kolejnej operacji (w celu zatamowania krwawienia) lub tylko przedłużonej obserwacji.

Leczenie uzupełniające raka tarczycy?
W zależności od stopnia zawansowania rak tarczycy wykonuje się leczenie jodem promieniotwórczym (rak brodawkowaty, pęcherzykowy), radioterapię (w przypadku raków niezróżnicowanych/anaplastycznych, zróżnicowanych (po niedoszczętnej resekcji i braku możliwości wykonania powtórnej operacji lub leczenia jodem promieniotwórczym) oraz w raku rdzeniastym po nieradykalnym usunięciu). U każdego pacjenta stosuje się leczenie hormonozastępcze. Chemioterapia nie ma zastosowaniu w raka tarczycy. W wyselekcjonowanych przypadkach stosuje się leczenie celowane molekularnie.