Rak tarczycy: leczenie i diagnostyka

Rak tarczycy należy do 10 najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych u kobiet w Polsce. Dlatego też tak istotne jest, aby konsultować z lekarzem wszelkie niepokojące nas objawy.

Podstawą diagnostyki jest badanie ultrasonograficzne (USG) tarczycy oraz biopsja cienkoigłowa pod kontrolą USG (BAC). Wskazaniem do wykonania BAC jest obecność guzka o średnicy >1cm lub >5mm przy obecności dodatkowych czynników ryzyka złośliwości )zmiany lite hipoechogeniczne, mikrozwapnienia, asymetryczne, o nieregularnych graniach lub ze wzmożonym, chaotycznym przepływem krwi). W przypadku większej ilości guzków BAC należy wykonać w przypadku każdego podejrzanego ultrasonograficznie guzka oraz każdego >4cm. W przypadku podejrzenia obecności patologicznych węzłów chłonnych należy również wykonać ich biopsję. Wyniku BAC pozwala zakwalifikować zmiany do 1 z 6 klas o wzrastającym ryzyku obecności nowotworu złośliwego.

Rak tarczycy - ocena stopnia zaawansowania

Etapem poprzedzającym leczenie raka tarczycy, jest ocena stopnia zaawansowania choroby. Podstawowymi badania wykonywanymi w celu określenia stopnia zaawansowania są:

  • USG tarczycy oraz węzłów chłonnych szyjnych,

  • BAC,

  • stężenie kalcytoniny w surowicy krwi,

  • RTG klatki piersiowej

  • W przypadku podejrzenia dużego zaawansowania choroby, jaką jest nowotwór tarczycy, wykonuje się tomografię szyi i górnej części klatki piersiowej (bez kontrastu, jeżeli scyntygrafia lub leczenie jodem I131 będzie wykonywane w najbliższych 3 tygodniach).
    Dodatkowo wykonuje się, podobnie jak przed każdą operacją tarczycy, badanie stężenia TSH i wapnia w surowicy krwi oraz badanie laryngologiczne.

    Nowotwór tarczycy - na czym polega leczenie?

    Leczenie raka tarczycy opiera się o zabieg chirurgiczny, który powinien być wykonany w ośrodku specjalizującym się w tego typu operacjach i wykonuje co najmniej 50 takich operacji rocznie.

    Zabieg operacyjny polega tutaj na wycięciu tarczycy w całości oraz węzłów chłonnych przedziały środkowego szyi (węzły chłonne przedkrtaniowe, przedtchzwicze, okołotchawicze i okołotarczycowe). Pozostałe węzły chłonne wycinane są w przypadku potwierdzenia ich zajęcia w BAC, powiększenia węzłów chłonnych widocznego w USG lub wyczuwalnych w badaniu.

    W przypadku wycięcia jednego płata wraz z cieśnią, w którym niespodziewanie, pooperacyjnie stwierdzono raka tarczycy, należy wykonać drugą operację, wycinając pozostały płat. Jedynie w przypadku pojedynczego ogniska raka brodawkowatego i pęcherzykowego o średnicy <1cm oraz gdy nie ma przerzutów do węzłów chłonnych i przerzutów do narządów odległych.

    W przypadku wycięcia jednego płata wraz cieśnią, w którym niespodziewanie, pooperacyjnie stwierdzono raka tarczycy, należy wykonać drugą operację, wycinając pozostały płat. Jedynie w przypadku pojedynczego ogniska raka brodawkowatego i pęcherzykowego o średnicy <1cm oraz gdy nie ma przerzutów do węzłów chłonnych i przerzutów do narządów odległych.

    W jaki sposób ocenia się poprawność wykonanego zabiegu operacyjnego?

    W celu oceny radykalności zabiegu operacyjnego ocenia się łącznie wynik pooperacyjnego badania histo-patologicznego, USG, scyntygrafii oraz stężenia tyreoglobiny we krwi.

    Leczenie operacyjne raka tarczycy - powikłania


    Najczęściej obserwowane tutaj objawy powikłań to przemijający spadek poziomu wapnia (związany z niedokrwieniem/wycięciem przytarczycy) oraz przemijające/trwałe porażenie nerwu krtaniowego wstecznego oraz nerwu krtaniowego górnego. Jak w przypadku każdej operacji może wystąpić krwawienie, które wymaga kolejnej operacji (w celu zatamowania krwawienia) lub tylko przedłużonej obserwacji.

    Nowotwór tarczycy - leczenie uzupełniające


    W zależności od stopnia zaawansowania raka tarczycy wykonuje się leczenie: jodem promieniotwórczym (rak brodawkowaty, pęcherzykowy), radioterapię (w przypadku raków niezróżnicowanych/anaplastycznych, zróżnicowanych, tj. po niedoszczętnej resekcji i braku możliwości wykonania powtórnej operacji lub leczenia jodem promieniotwórczym, oraz w raku rdzeniastym po nieradykalnym usunięciu). U każdego pacjenta stosuje się także leczenie hormonozastępcze. Chemioterapia nie ma zastosowania w leczeniu raka tarczycy. W wyselekcjonowanych przypadkach stosuje się natomiast leczenie celowane molekularnie.