Jak rozpoznać pierwotną nadczynność przytarczyc?

W większości przypadków wystarczą podstawowe badania laboratoryjne: zwiększony poziom wapnia w surowicy krwi oraz zwiększone stężenie parathormonu. Należy jednak odróżnić pierwotną nadczynność przytarczyc od trzeciorzędowej nadczynności przytarczyc, rodzinnej hiperkalcemii hipokalciurycznej oraz pacjentów leczonych solami litu. W tych przypadkach wyniki badań laboratoryjnych są podobne, ale leczenie jest odmienne. Niedawno wyodrębniono postać normokalcemiczną (z prawidłowym poziomem wapnia) pierwotnej nadczynności przytarczyc oraz wariant normohormonalny (z prawidłowym poziomem parathormonu).


Jakie badania należy wykonać przed operacją pierwotnej nadczynności przytarczyc?

Rutynowo wykonuje się tomografię emisyjną pojedynczych fotonów (SPECT), a następnie USG. Tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny wykonuje się jedynie w przypadku przetrwałej lub nawrotowej pierwotnej nadczynności przytarczyc.


Co jest przyczyną pierwotnej nadczynności przytarczyc?

W ok. 2/3 przypadków za pierwotną nadczynność przytarczyc odpowiada gruczolak przytarczycy, do 10% mnogie gruczolaki, a w 10-15% przyczyną jest uogólniony rozrost przytarczyc. Rak przytarczyc jest bardzo rzadkim nowotworem i odpowiada za ok 1% przyczyn pierwotnej nadczynności przytarczyc.


Jakie są wskazania do leczenia w pierwotnej nadczynności przytarczyc?

Wszyscy pacjenci z objawową postacią choroby. Niestety większość pacjentów (prawie 85%) stanowią pacjenci bez objawów. W tych przypadkach przyjmuje się kryterium wieku (<50 roku życia), stężenie wapnia w surowicy krwi przekraczające 0,25 mmol/l, obniżeniu GFR (przesączanie kłębuszkowe) <60ml/min/1,73m2, kamica nerkowa, kalcuria (wydalanie wapnia z moczem) przekraczającym 400mg/dobę, zmniejszenie gęstości mineralnej kości.